8 soorten zaden en pitten: ken jij ze allemaal?

Een handje pompoenpitten over de salade, wat chiazaad door de havermout of een paar geroosterde pijnboompitten over een pastagerecht. Zaden en pitten zijn relatief klein, maar ze geven je eten een hoop smaak en een lekkere bite! En er zijn nogal wat soorten. Maar wat is eigenlijk het verschil tussen zaden en pitten? Zijn ze allemaal gezond en welke soorten kom je het vaakst tegen? We zetten 8 bekende zaden en pitten voor je op een rij.

Wat is het verschil tussen zaden en pitten?

Een zaad is het deel van een plant waaruit onder de juiste omstandigheden een nieuwe plant kan groeien. Een pit is niet altijd hetzelfde. Bij fruit zoals kersen en perziken noemen we het harde omhulsel met het zaad erin een pit. Pompoenpitten en pijnboompitten noemen we pitten, maar het zijn eigenlijk zaden. Het verschil zit dus ook vooral in de manier waarop we de woorden gebruiken. Zo noemen we het ene een pompoenpit en het andere een sesamzaadje, terwijl het botanisch gezien allebei zaden zijn. In de supermarkt kom je beide namen tegen en ook qua voedingsstoffen hebben zaden en pitten veel overeenkomsten.

Zijn zaden en pitten gezond?

Het Voedingscentrum schaart zaden en pitten onder de noten. Dat komt doordat ze qua voedingsstoffen veel op elkaar lijken. Ze bevatten onder andere onverzadigde vetten, eiwitten, vezels, vitamines en mineralen. Welke voedingsstoffen erin zitten en hoeveel, verschilt per soort. Net als ongezouten noten staan ook ongezouten en ongezoete zaden en pitten in de Schijf van Vijf. Je kunt er dus prima mee afwisselen. Zo geef je je eten extra smaak en een lekkere bite én krijg je verschillende voedingsstoffen binnen.

Kun je alle zaden en pitten eten?

Nee, zeker niet! Hoewel we heel wat zaden en pitten eten, zijn ze lang niet allemaal geschikt voor consumptie. Sommige bevatten namelijk van nature giftige stoffen. Denk bijvoorbeeld aan de pitten van abrikozen, pruimen en en kersen, die stoffen bevatten die in je lichaam kunnen worden omgezet in cyanide. Ook appelpitten bevatten zulke stoffen, al is het per ongeluk doorslikken van een paar hele appelpitten geen probleem. Het gaat vooral om grotere hoeveelheden, zeker wanneer je de pitten fijnkauwt. Niet zomaar álle zaadjes en pitten opeten dus!

8 soorten zaden en pitten die je wél kunt eten

Klein van stuk, groots in variatie. Ken jij deze 8 soorten pitjes en zaden al?

1. Zonnebloempitten

We beginnen met een bekende: de zonnebloempit. Deze pitten komen, zoals de naam natuurlijk al verklapt, uit de zonnebloem. Eén zonnebloem bevat wel honderden pitten. Zonnebloempitten hebben een zachte, licht aardse smaak. Je vindt ze onder andere in meergranenbrood, crackers en muesli. Maar ook in gerechten zijn ze lekker. Doe ze door een frisse couscous salade, een salade met geroosterde groenten of strooi ze eens over geroosterde bloemkool. Vooral als je ze licht roostert, krijgen ze meer smaak.

Wist je trouwens dat je bij Uitgekookt ook heerlijke salades kunt bestellen?

2. Pompoenpitten

Heb je weleens een pompoen uitgehold? Dan weet je dat er binnenin heel wat pitten verstopt zitten. Die kun je gewoon eten, maar maak ze eerst goed schoon en rooster ze eventueel. Pompoenpitten hebben een volle smaak en een stevige bite. Rooster je ze kort, dan worden ze lekker krokant. Je kunt ze verwerken in brood, door salades mengen of over pompoensoep strooien.

3. Chiazaad

Piepklein, donker van kleur en een jaar of tien geleden ineens razend populair: chiazaad. De zaadjes komen van een plant uit de muntfamilie, die oorspronkelijk uit Midden-Amerika komt. Een tijdje werd chiazaad overal aangeprezen als superfood. Inmiddels is de grootste hype gaan liggen, maar de zaadjes hebben wél een vaste plek in het supermarktschap veroverd. Ze blijven populair in bijvoorbeeld smoothies en ontbijtbowls. Van zichzelf smaakt chiazaad eigenlijk nauwelijks ergens naar. Het bijzondere zit ‘m meer in de structuur. De zaadjes nemen namelijk veel vocht op. Meng je ze met melk of yoghurt, dan zwellen ze op en krijg je na een tijdje een dikke, puddingachtige structuur. Zo maak je heel eenvoudig een chiapudding. Beetje mango, wat kokosrasp en een handje granola erbij en je hebt een lekker ontbijt of tussendoortje te pakken!

4. Lijnzaad

Lijnzaad komt van de vlasplant. Die levert niet alleen zaden, maar ook vezels waarvan bijvoorbeeld linnen wordt gemaakt. In de supermarkt vind je heel lijnzaad en gebroken lijnzaad. De zaadjes hebben een wat aardse smaak, met soms een licht bittere ondertoon. Heel lijnzaad is stevig, terwijl gebroken lijnzaad wat korreliger aanvoelt. Je komt beide varianten onder andere tegen in brood, crackers, yoghurt en ontbijtgranen. Lijnzaad bevat veel vezels en plantaardige omega 3-vetzuren. Maar let op: meer is niet altijd beter. Lijnzaad bevat van nature stoffen die je lichaam kan omzetten in cyanide. Het Voedingscentrum adviseert volwassenen daarom om niet meer dan 28 gram lijnzaad per dag te eten, ongeveer 2 tot 3 eetlepels. Dat geldt voor zowel heel als gebroken lijnzaad.

5. Sesamzaad

Grote kans dat je sesamzaad kent van de zaadjes op een hamburgerbroodje. Maar sesam kom je op (of in)veel meer lekkers tegen. Denk aan crackers, verschillende soorten brood en in Oosterse gerechten. Er bestaan lichte en donkere soorten sesamzaad. De kleine zaadjes hebben van zichzelf een subtiele, lichtzoete smaak. Rooster je ze, dan krijgen ze een veel krachtiger aroma. Bovendien geven ze gerechten dan een fijne crunch. Strooi ze bijvoorbeeld over een wokgerecht met groenten, een kom noedels of een frisse salade.

Sesamzaad vormt ook de basis voor tahin? Voor deze pasta worden sesamzaadjes fijngemalen. Tahin is onder andere een belangrijk ingrediënt van hummus.

6. Pijnboompitten

Pijnboompitten zijn eigenlijk de zaden van bepaalde soorten pijnbomen. Ze zitten verstopt in de dennenappels en moeten daaruit worden gehaald. Dat verklaart meteen waarom pijnboompitten duurder zijn dan bijvoorbeeld zonnebloem- of pompoenpitten. De kleine, langwerpige pitten zijn zacht en bijna romig, met een lichtzoete smaak. Rooster je ze kort, dan krijgen ze een vollere smaak. Je kent ze waarschijnlijk van pesto, maar ook in salades, pastagerechten en andere Italiaanse gerechten kom je pijnboompitten regelmatig tegen. En ga je ze zelf roosteren? Blijf er dan even bij, want ze kunnen behoorlijk snel verbranden!

7. Hennepzaad

Hennepzaad klinkt misschien wat minder bekend, maar je vindt het tegenwoordig gewoon in veel supermarkten. De zaadjes komen van de hennepplant. Je kunt hennepzaad met of zonder schil kopen. Vooral de gepelde variant is populair. Die is zacht, een beetje romig en heeft een subtiele smaak. Lekker door de yoghurt, in een smoothie of over een salade.

8. Maanzaad

Ken je die kleine, blauwgrijze zaadjes op een broodje? Dat is maanzaad. De zaadjes zijn afkomstig van de papaverplant en hebben een milde, licht nootachtige smaak. Maanzaad wordt vooral gebruikt in brood en gebak. Denk aan maanzaadbroodjes, crackers en zoete baksels. In verschillende Europese landen kom je het ook tegen als vulling in gebak.

Maar je kunt er zelf ook mee aan de slag! Strooi bijvoorbeeld wat maanzaad over een salade, meng het door een dressing of gebruik het als topping op zelfgebakken broodjes. Zo geef je een gerecht net wat extra smaak en structuur.

Van welke zaden en pitten wordt olie gemaakt?

Zaden en pitten kun je niet alleen eten, je kunt er ook olie uit persen! Zo maken we zonnebloemolie van zonnebloempitten, sesamolie van sesamzaad en lijnzaadolie van lijnzaad. Ook uit pompoenpitten kun je olie persen. Die heeft een donkere, groenbruine kleur en een uitgesproken, nootachtige smaak. En wist je dat niet iedere olie geschikt is om in te bakken? Dat hangt onder andere af van de soort olie en de manier waarop die is verwerkt. Zo kun je lijnzaadolie beter koud gebruiken, bijvoorbeeld in een dressing. Meer weten? Lees dan ook ons blog over verschillende soorten olie.

Zaden en pitten in je maaltijden

Met zaden en pitten geef je allerlei gerechten dus extra smaak en structuur. En bij Uitgekookt? Daar zorgen onze chefs voor de smaak en de afwisseling. Met verse ingrediënten, kruiden, specerijen en andere smaakmakers stellen ze iedere week een gevarieerd menu samen. Jij hoeft alleen nog maar te kiezen waar je trek in hebt. Wij koken en bezorgen de verse kant-en-klaarmaaltijden gekoeld aan huis. Even opwarmen en je kunt aan tafel. Zo houd je tijd over voor wat voor jou belangrijk is. Benieuwd? Maak nu voordelig kennis met Uitgekookt.